محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

14

تحفه خانى ( فارسى )

زرد شده است و بواسطه رقت از خون منفصل و متميز شده است و اما جنس بلغم طبيعى ازو آنست كه صلاحيت آن داشته باشد كه خون صالح شود چه در عروق همراه و جارى مجراى دم است كانّه خونيست از نضج تام قاصر و فايده وجود او در بدن آنست كه از خون اگر نقصانى در خون شود آماده باشد از براى استحاله بدم و بعد بدن و ترطيب او اعضا را خصوصا مفاصل كه بواسطه حركت و امساك « 1 » و برهم ساويدن جفاف و يبوست مىيابد و اما بلغم غير طبيعى از جهت طعم چهار قسم است و از جهت قوام چهار قسم و آنچه از جهت طعم است كه « 2 » بىمزه است و مالح كه شور است و حامض كه ترش است و عفص كه دهن درهم مىآرد مثل مازو و سيب تشبيه همين است و تفه آنست كه طعم ندارد يا دارد و ذايقه ادراك آن نمىكند و اين هر دو قسم معدود از طعم است اما ثانى را مسيخ مىنامند و از طعم معدود شده و مطعوم تفه را غالب برو جوهر مائيست و ازين جهت از مطعوم بارد رطب است و بلغم مالح كه شور است در حقيقت بلغم تفه بوده كه بواسطه مخالطه و انضمام تر و تلخ محرق است و اسخن انواع بلغم است و كيفيت او حار يابس است و بلغم حامض كه تر است بنابرين كه درو تاثير حرارت قليل است و به حد نضج نرسيده است اين طعم حاصل كرده است و او در كيفيت بارد يابس است يعنى سرد خشك باشد و بلغم

--> ( 1 ) ن - احتكاك ( 2 ) ن - تفه